 |
|
|
|
|
 |
 |
      |
 |
 |
|
|
|
|
     |
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| 00000000000000000000 |
|
Historie |
|
00000000000000000000 |
|
|
|
|
 |
 |
|
 |
 |



 |
|
|
|
Ontmoetingscentrum
‘Het Klooster’
Hoogstraat 6
5581 BK Waalre
Tel. 040-2214989
Fax: 040-2220548 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Wilgefortis gesticht, tekening door de architect L.J.P. Kooken
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Inleiding
Waalre is ontstaan aan de oever van de Dommel. Aan de oostzijde
van dit kerkdorp stroomt de Dommel, aan de westzijde ligt een zandrug.
Deze noord-zuid lopende rus ig de waterscheiding tussen de Dommel en de
Tongelreep. Langs deze twee beken, die van zuid naar noord lopen, lagen
akkerbodems. Op de rug bevond zich heidegebied.
De structuur waaropde akkerdorpen (Heuvel, Loon, Hulst en Heikant) en
de buurtschappen ten noorden, zuiden en westen van Waalre als een ring
zijn gegroepeerd doet vermoeden dat het kerkdorp Waalre is ontstaan
vanuit een domeinontginning. Wanneer we de plattegrond bekijken uit de
Historische Atlas van Nederland 1838-1875, is dit duidelijk te zien.
Waalre is als het ware het centrum van een spinnenweb.
De kleine nederzettngen rond het akkergebied hadden een
gemeenschappelijke kerk: het Oude Kerkje van Waalre. Dit kerkje is wat
afzijdig gelegen ten opzichte van het huidige driehoekige centrum van
het dorp, de Markt. Het religieuze centrum van Waalre
vóór de twintigste eeuw was, in tegenstelling tot de
huidige situatie, gelegen rond het Oude Kerkje. In het begin van de
twintigste eeuw werd er echter een nieuwe kerk gebouwd aan de Markt.
In Waalre werden vlakbij het Oude Kerkje een pastorie, een kosterij en
een school gebouwd. Het kleine 'religieuze kwartier' werd gecompleteerd
met een hoeve in bezit van de abdij van Echternacht.
Waalre ontwikkelde zich in de loop van de eeuwen tot een landelijke gemeente met industriële ontwikkelingen.
1911
In 1911 wordt door het bestuur van de Rooms Katholieke Kerk te Waalre,
gevolmachtigd door "Zijne Doorluchtige Hoogwaardigheid den Bisschop van
's-Hertogenbosch", opdracht gegeven tot de bouw van een Liefdehuis,
schoolgebouw en gasthuis.
1912
De architect L.J.P. Kooken wordt aangetrokken voor het ontwerp. In
cultuurhistorischem, architectuurhistorische en esthetische zin is het
Wilgefortis klooster, ontworpen door L.J.P. Kooken, van grote
betekenis. Het complex is representatief voor de zorg waarmee Kooken
zijn ontwerpen afstemde op hun functie en omgeving. Ook zijn voorliefde
voor de baksteenarchitectuur komt met name in de fijne detaillering tot
uiting. Uit de zorg waarmee hij de gevel heeft opogebouwd spreekt een
gevoelig oog voor maat en verhouding.
Op 25 april 1912 vindt de opening plaats van het klooster. Het wordt ingezegend door pastoor Van Beers van Waalre.
De Zusters van de Choorstraat uit 's-Hertogenbosch droegen zorg voor
onderwijs en de verzorging van bejaarden en zieken. Op 6 mei 1912
beginnen zij met een "taalschool" voor 86 leerlingen., op 10 mei 1912
start de bewaarschool met 43 leerlingen en op 13 oktober 1912 openen de
zusters het meisjespatronaat met 21 beschermelingen. Vanaf september
1912 maken er regelmatig gasten, op leeftijd, gebruik van het gasthuis.
1922
In 1922 besluit het bestuur van het Zedelijk Lichaam van Vrouwen
"in Omnibus Charitas" te 's-Hertogenbosch, ook wel "Zusters van de
Choorstraat" genoemd, het klooster niet alleen te bewonen maar ook in
hun bezit te krijgen. Hierna wordt het gasthuis uitgebreid.
1928
In 1928 wordt hiervoor een architectenbureau uit 's-Hertogenbosch
aangetrokken: Architectenbureau Van Aalst. Het gasthuis wordt in dit
plan behouden. Erachter, naast de kapel van het klooster, wordt een
nieuwe volume opgetrokken van twee verdiepingen met een zadeldak.
Tussen dit nieuwe volume en het oude wordt een verbindingsstuk
geplaatst met een plat dak. Tevens wordt de meisjesschool aan de
achterzijde iets uitgebreid.
1955
De laatste input van de Zusters. In 1955 laten de Zusters nog
één keer het gasthuis aanpakken. Hierbij wordt het
achterliggende pand losgekoppeld van het oude gasthuis. Hierdoor wordt
de gevel, die eerst voor een groot gedeelte binnenmuur was, de
frontgevel. Er wordt een mooie ingangspartij gebouwd en ramen aan
weerszijden hiervan. Tevens vindt er aan de achterzijde een uitbreiding
plaats. De inwendige hoofdstructuur van het pand blijft nagenoeg
ongewijzigd.
1963
In 1963 wordt de meisjesschool uitgebreid. Aan de zijkant komt
aansluitend aan de bestaande originele éénlaags aanbouw
met plat dak een uitbreiding ten behoeve van een keuken en toiletten en
aan de achterzijde komt een aanbouw voorzien van een zadeldak.
1966
Het vertrek van de Zusters. In 1966 treedt het bestuur van het Zedelijk
Lichaam van Vrouwen "in Omnibus Charitas" te 's-Hertogenbosch af als
bestuur van de RK Meisjesschool en de RK Kleuterschool. De
onderwijstaken worden overgedragen aan het bestuur van de Parochie van
de Heilige Willibrordus te Waalre.
Eind 1966 wordt de RK Meisjesschool opgeheven en wordt de RK
Jongensschool Sint Willibrord uitgebreid tot RK Gemengde Lagere School.
1969
In 1969 draagt de Parochie de school en de speelplaats (evenals de
Jongensschool aan de Hoogstraat en de Kleuterschool aan de
Kerkakkerstraat) echter weer over aan Stichting Katholiek Onderwijs in
Waalre.
In 1969 wordt de verzorging in het Liefdehuis voor ouderen opgeheven door het gereedkomen van bejaardenhuis de Hoevenakkers.
1973
De Zusters verlaten het complex in 1973 wanneer ook het
kloostergedeelte wordt verkocht. De gemeente Waalre koopt het voor Hfl.
338.000,00 voor de functie van gemeenschapshuis.
1974
Het vertrek van alle onderwijsinstanties. In 1974 wordt het onderwijs
in het complex opgeheven door gereedkomen van basisschool De Wilderen.
1976
Het meisjesschoolgedeelte wordt tot 1976 nog gebruikt als opvang
van leerlingen van het woonwagencentrum. In datzelfde jaar verlaten
alle onderwijsinstanties het gebouw en koopt de gemeente ook dit
gedeelte van het complex. Zij laat dit aanpassen ten behoeve van een
ontmoetingscentrum van Stichting Jeugd en Jongeren Waalre.
1988
In 1988 worden er plannen gemaakt om het Wilgefortis klooster om te
bouwen tot ontmoetingscentrum/gemeenschapshuis 'Het Klooster'.
Hiervoor wordt onder andere een groot gedeelte van de meisjesschool
afgebroken, een keuken aangelegd aan de achterzijde en wordt een grote
zaal opgetrokken.
Voor de laatst genoemde ingreep heeft men helaas de bergplaatsen en privaten aan de achterzijde van het complex afgebroken.
2000
In 2000 krijgt het complex de status van Rijksmonument.
Zowel de rijksoverheid als de gemeenten beschermen historische panden,
complexen en ensembles op grond van het "algemene belang" dat het
bewuste cultuurgoed vertegenwoordigt. Om dit belang te kunnen
beoordelen zijn in de Monumentenwet een aantal criteria vastgelegd:
schoonheid, betekenis voor de wetenschap, cultuurhistorische waarde,
ruimtelijke of structurele samenhang.
De belangrijkste overwegingen die tot aanwijzing van Rijksmonument ten grondlsag liggen zijn:
-
De ligging van het complex, de ligging van het
Wilgefortisklooster, de oorspronkelijke bestemming van het complex en
de uiterlijke verschijningsvorm van het complex. De naam die het
klooster droeg en nog draagt, Wilgefortis, komt van de heilige
Wilgefortis, ook wel Ontcommer geheten, die in Waalre sinds de
zestiende eeuw werd vereerd. De betekenis van Ontcommer
in Waalre heeft echter een extra dimensie gekregen. Het
Wilgefortis klooster "ontcommerde" de bevolking vanaf de bouw in 1911.
Als ontmoetingscentrum vervult 'Het Klooster' deze functie vandaag de
dag nog steeds.
-
Het Wilgefortis klooster in Waalre was en is in zijn
ruimtelijke en structurele samenhang met zijn omgeving van groot belang
omdat het een schakel is in de ontwikkeling van het religieuze centrum
van Waalre.
De Zusters van de Choorstraat 's-Hertogenbosch. De congregatie
"in Omnibus Charitas" vestigde zich in 1820 in 's-Hertogenbosch
aan de Choorstraat. Onder de naam "Zusters van de Choorstraat"
werd zij vooral bekend door haar inzet op het gebied van onderwijs.
Naast hun grote betekenis voor het bijzonder onderwijs hebben de
"Zusters van de Choorstraat" in veel plaatsen in Nederland, vooral in
Brabant, scholen opgezet en geleid zoals in Waalre het geval was.
-
Het Wilgefortis klooster te Waalre is in
wetenschappelijke betekenis van belang, omdat zij onderdeel is van de
ontwikkeling van de "Zusters van de Choorstraat", die een belangrijke
rol op onderwijsgebied hebben gespeeld in Nederland.
-
In het Wilgefortis klooster te Waalre werd het
religieuze leven van de Zusters ondergebracht onder één
dak met hun werk. De "Zusters van de Choorstraat" legden zich in deze
periode van de ontwikkeling van de congregatie steeds meer toe op
studie en bijzonder onderwijs, waardoor in Waalre het oude
sociaal-religieuze ideaal van de Zusters wordt verwezenlijkt. Voor een
kleine dorpsgemeenschap als Waalre voorzag het klooster in de behoeften
van educatie en opvang van de jeugd en verzorging van ouderen.
2004
In 2004 besluit het bestuur van 'Het Klooster' het gebouw aan te passen
aan de behoeften, die de dorpsgemeenschap o0p dat moment stelt aan een
gemeenschapshuis. Het complex wordt gemoderniseerd en er wordt meer
ruimte gecreëerd voor onderwijs, jeugd en de ouderen.
2011: 'Het Klooster' 100 jaar
In cultuurhistorische, architectuurhistorische en esthetische zin is
'Het Klooster', ontworpen door L.J.P. Kooken, van grote betekenis.
In 1911 was 'Het Klooster' een plek in het dorp hoofdzakelijk ten
behoeve van onderwijs en zorg. Deze functies zijn behouden, maar
daarnaast is het streven 'Het Klooster' te maken tot de gastvrije
ontmoetingsplek voor alle inwoners van Waalre.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
 |
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Created by Amedis Design |
|
copyright © Het Klooster Waalre 2010-2011 |
|
|
|
|
|
|
|
|